Książka jest imponującym zbiorem artykułów przygotowanych przez
najwybitniejszych polskich badaczy zjawisk związanych z poznaniem i
procesami poznawczymi. Tak szerokiej perspektywy spojrzenia na umysł
nie ma w polskiej literaturze psychologicznej. Oprócz psychologii
Czytelnik znajdzie tu również elementy filozofii, antropologii,
neurobiologii, ekonomii i historii. Redaktorom i autorom udało się
stworzyć interesującą pracę zbiorową, przy tym bardzo różnorodną pod
względem przyjętej perspektywy spojrzenia na umysł, zastosowanej
metodologii i wyznawanych poglądów.
Całość liczy czternaście rozdziałów, logicznie podzielonych na
pięć części. W pierwszej części znajdują się artykuły, dotykające
podstawowych problemów z zakresu poznania, takich jak ogólna
architektura systemu poznawczego, kategoryzowanie i tworzenia pojęć, a
także czasowe charakterystyki przetwarzania informacji. Druga część
książki poświecona jest podejmowaniu decyzji, zaś w części trzeciej
poruszone zostały związki poznania z emocjami. Czwarta część zbioru
poświęcona jest zjawiskom poznania z mechanizmami mózgowymi, a piąta, i
ostatnia część tomu, zawiera dwa artykuły na temat społecznych aspektów
poznania.
Spis treści:BIOGRAMY AUTORÓW
WPROWADZENIE
CZEŚĆ 1. UMYSŁ PRZETWARZAJĄCY INFORMACJE
Rozdział 1. Zdzisław Chlewiński. POJĘCIA W PERSPEKTYWIE ATOMIZMU INFORMACYJNEGO. WPROWADZENIE W PROBLEMATYKĘ
1.1. Wprowadzenie
1.2. Istota informacyjnego atomizmu
1.3. Właściwości pojęć w koncepcji Fodora
1.4. Pogląd Fodora na mechanizm nabywania pojęć
1.5. Podsumowanie
Bibliografia
Rozdział 2. Maria Lewicka. ASYMETRIA POZYTYWNO-NEGATYWNA W WARTOŚCIOWANIU A STRUKTURA KATEGORII POJĘCIOWYCH
2.1. Procesy poznawcze jako decyzje kategoryzacyjne
2.1.1. Struktura decyzji kategoryzacyjnych
2.1.2. Paradygmat odkrywania reguły
2.1.3. Wartościowość zdarzeń a struktura decyzji kategoryzacyjnych
2.2. Eksperyment I. Tworzenie pozytywnych i negatywnych kategorii pojęciowych
2.2.1. Materiał badawczy
2.2.2. Procedura badania
2.2.3. Osoby badane
2.2.4. Wskaźniki zmiennych zależnych
2.2.5. Wyniki
2.2.5.1. Błędy kategoryzacji i szerokość kategorii
2.2.5.2. Wystarczalność i konieczność kryterium kategoryzacji
2.2.5.3. Skuteczność
2.2.6. Podsumowanie
2.3. Eksperyment II. Pojęcia o różnej liczbie cech i zróżnicowanej tabeli użyteczności decyzji
2.3.1. Materiał
2.3.2. Tabela użyteczności
2.3.3. Psychologiczna tabela użyteczności decyzji
2.3.4. Procedura i osoby badane
2.3.5. Wskaźniki zmiennych zależnych
2.3.6. Wyniki
2.3.6.1. Formalne właściwości kategorii w warunkach zysków i strat (analiza I)
2.3.6.2. Właściwości kategorii pojęciowych w wyrównanych psychologicznie warunkach (analiza II)
2.3.6.3. Kategorie pojęciowe w parach wyrównanych psychologicznie warunków (analiza 111)
2.3.6.4. Zachowanie badanych w trakcie eksperymentu w warunkach wyrównanych pod względem psychologicznym (analiza IV)
2.3.6.5. Efekty ?czystej" negatywnej użyteczności błędów
2.4. Podsumowanie wyników
Bibliografia
Rozdział 3. Tomasz Maruszewski. CZY COŚ SIĘ DZIEJE PO PIERWSZYCH 200 MILISEKUNDACH?
3.1. Wprowadzenie
3.2. Dwa rodzaje procesów automatycznych i ich relacje z procesami kontrolowanymi
3.3. Procesy kontrolowane
3.4. Główne typy relacji między procesami krótko- i długookresowymi
3.4.1. Organizacja sekwencyjna
3.4.2. Organizacja sekwencyjno-równoległa
3.4.3. Organizacja hierarchiczna typu top-down
3.4.4. Organizacja chaotyczna
3.5. Koordynacja krótko- i długookresowych form regulacji zachowania
3.6. Podsumowanie
Bibliografia
Rozdział 4. Beata Bajcar. PSYCHOLOGICZNE MODELE TEMPORALNOŚCI
4.1. Wprowadzenie
4.2. Modele temporalności
4.3. Modele czasu psychologicznego
4.4. Modele biologiczne
4.5. Modele poznawcze
4.6. Uwagi końcowe
Bibliografia
Rozdział 5. Jerzy Brzeziński. JAK TO Z POMIAREM TESTOWYM IQ BYŁO?
5.1. Wprowadzenie
5.2. Trochę wczesnej historii. Czym zasłużyli się Alfred Binet, Theodore Simon, William Stern i Theophile Terman?
5.3. Thurstone'a i Wechslera krytyka klasycznego ujęcia IQ. Ich wkład do koncepcji IQ i jego testowego pomiaru
5.4. Jak jest skonstruowana Skala Inteligencji WAIS-R? Krótkie przypomnienie
5.5. Ile IQ? Jak analiza czynnikowa może zmodyfikować Wechslerowski pomiar IQ?
5.6. Perspektywy testowego pomiaru IQ
Bibliografia
CZEŚĆ II. UMYSŁ PODEJMUJĄCY DECYZJE
Rozdział 6. Andrzej Falkowski. DECYZJA, ANALOGIA I WIEDZA: PODEJŚCIE KONSTRUKTYWISTYCZNE
6.1. Wstęp
6.2. Decyzja epistemiczna
6.3. Konstruktywizm poznawczy a decyzja epistemiczna
6.4. Wnioskowanie przez analogię w rozwiązywaniu problemów
6.5. Znaczenie podobieństwa w rozwiązywaniu problemów przez ekspertów i laików
6.6. Pragmatyczne kryterium decyzyjne we wnioskowaniu przez analogię
6.7. Decyzyjna teoria spostrzegania i wiedza w podejściu konstruktywistycznym
6.7.1. Detekcja sygnałów
6.7.2. Wiedza
Bibliografia
Rozdział 7. Tadeusz Tyszka. PIENIĄDZE I KSIĘGOWANIE MENTALNE
7.1. Intrygujące przykłady
7.2. Zaczęto się od teorii perspektywy
7.3. Awersja do straty - płacenie podatków, otwieranie i zamykanie rachunków giełdowych oraz inne zachowania finansowe
7.4. Zasady księgowania mentalnego
7.5. Jak grupujemy i oznaczamy zasoby?
7.6. Wydawanie zasobów: tworzenie budżetów
7.7. Problem samokontroli
7.8. Percepcja zależna od sposobu sformułowania propozycji
7.9. Problem wyboru punktu odniesienia
Bibliografia
CZEŚĆ III. UMYSŁ EMOCJONALNY
Rozdział 8. Wiesław Łukaszewski. UMYSŁ SMUTNY I ZMOCZONY
8.1. Wprowadzenie
8.2. Źródła nastroju
8.3. Koncepcja wesołego wieśniaka
8.3.1. Umysł wesoły lepiej traktuje innych ludzi
8.3.2. Wesoły umysł jest pod wieloma względami sprawniejszy
8.4. Umysł smutny
8.4.1. Smutny umysł jest kapryśny w ocenach społecznych
8.4.2. Czy smutni są mądrzejsi?
8.4.3. Umysł w depresji
8.4.4. Wyjaśnienia
8.5. Umysł zmęczony
8.6. Perspektywy uogólniania
Bibliografia
Rozdział 9. Alina Kolańczyk. UMYSŁ AFEKTYWNIE ZDETERMINOWANY. JAK AFEKT I NASTRÓJ KSZTAŁTUJĄ CELOWE SPOSTRZEGANIE?
9.1. Wprowadzenie
9.2. Modny paradygmat poprzedzania
9.2.1. Czy paradygmat poprzedzania się ?zużył"?
9.3. Afekt i nastrój jako wyznaczniki oceniania
9.4. Uwaga przedświadoma
9.4.1. Przedświadoma selekcja zależna od mechanizmu orientacyjnego uwagi
9.4.2. Zależność przedświadomej selekcji od mechanizmu pobudzeniowego uwagi
9.4.3. Efekt negatywności
9.5. W jaki sposób przedświadomy udział uwagi może sprzyjać asymilacji ocen do afektu i nastroju?
9.6. Zasady mieszania się wpływów afektywnych wywołanych przez bodziec, poprzedzanie i nastrój
9.6.1. Ocena zależna od heksagramu
9.6.2. Przykład oceniania heksagramu neutralnego
9.6.3. Ocenianie bodźców negatywnego (chaotycznego) i pozytywnego (harmonijnego)
9.7. Wpływ afektu i nastroju na oceny - badania empiryczne
9.7.1. Pierwsze próby badawcze
9.7.2. Eksperyment POSEJDON III
9.7.2.1. Materiał
9.7.2.2. Procedura badawcza
9.7.2.3. Wyniki
9.8. Dyskusja
Bibliografia
Rozdział 10. Dariusz Doliński. HUŚTAWKA EMOCJI I BEZREFLEKSYJNOŚĆ UMYSŁU
10.1. Wprowadzenie
10.2. Sekwencja lęk - ulga i późniejsza uległość
10.3. Lęk - ulga a bezrefleksyjność
10.4. Radość - rozczarowanie
10.5. Huśtawka emocjonalna, bezrefleksyjność i refleksyjność
10.6. Deficyty zasobów poznawczych
10.7. Uwagi końcowe
Bibliografia
CZEŚĆ IV. UMYSŁ I MÓZG
Rozdział
11. Tomasz Zaleśkiewicz, Zbigniew Piskorz. MÓZG, UMYSŁ, DECYZJE.
NEUROBIOLOGIA NIE TYLKO SUBIEKTYWNEGO PRAWDOPODOBIEŃSTWA
11. l. Neurony i decyzje. Na progu nowej nauki
11.2. Emocjonalny mózg i podejmowanie decyzji
11.3. Analiza funkcjonalna piatów czołowych i ciała migdałowatego
11.4. Aktywność mózgu podczas decydowania w warunkach zysków i strat
11.5. Uwagi końcowe
Bibliografia
Rozdział 12. Tadeusz Marek. MECHANIZM USZKADZANIA MÓZGU W WARUNKACH CHRONICZNEGO I INTENSYWNEGO STRESU
12.1. Wprowadzenie
12.2. Intoksykacja wzbudzeniowa
12.3. Degeneracja hipokampa - efekt intoksykacji wzbudzeniowej
12.4. Plastyczność mózgu a degeneracja hipokampa
Bibliografia
CZEŚĆ V. UMYSŁ WŚRÓD INNYCH UMYSŁÓW
Rozdział 13. Maciej Dymkowski. ZMIENNOŚĆ MENTALNOŚCI A HISTORYCZNA OGÓLNOŚĆ TEORII PSYCHOLOGICZNYCH
13.1. Uwagi o pojęciu mentalności
13.2. Zmienność mentalności w różnych czasach i miejscach
13.3. Kontrowersje wokół historycznej ogólności teorii psychologicznych
13.4. Ustalanie zakresu obowiązywania twierdzeń psychologicznych jako zadanie badawcze
Bibliografia
Rozdział 14. Bogusława Błoch. MORALNOŚCIOWE I SPRAWNOŚCIOWE ASPEKTY PRZETWARZANIA INFORMACJI STEREOTYPOWYCH
14.1. Wstęp
14.2. Stereotypy jako schematy umysłowe
14.2.1. Trzy krótkie tezy - trzy wielkie inspiracje
14.2.2. Poznawcze podejście do stereotypów
14.3. Moralnościowo-sprawnościowa struktura stereotypów
14.3.1. Dowody empiryczne moralnościowo-sprawnościowej struktury stereotypów
143.2. Sztywność stereotypów jako konsekwencja ich moralnościowej i sprawnościowej struktury
14.4. Opis badania
14.4.1. Procedura badania
14.4.2. Wyniki badania
14.4.3. Dyskusja
14.5. Uwagi końcowe
Bibliografia
SPIS TABEL
SPIS RYCIN
INDEKS RZECZOWY
INDEKS NAZWISK