Książka ?Komputerowo zintegrowane wytwarzanie mebli" jest pierwszym dostępnym, kompleksowym opracowaniem przedstawiającym zagadnienia zintegrowanego projektowania i wytwarzania mebli. Przedstawiono w niej kryteria funkcjonalne, jakie stawiane są zintegrowanym systemom informatycznym zarządzania oraz systemom CAD mającym wspierać działania projektantów, konstruktorów oraz inżynierów produkcji w fabrykach mebli. Szczegółowo też omówiono sposoby implementacji zintegrowanych systemów informatycznych projektowania i zarządzania w fabrykach mebli oraz sposoby organizacji projektu wdrożenia.
Mając na uwadze doświadczenie naukowe wykorzystane przez prof. Jerzego Smardzewskiego w praktyce przemysłowej, uważam, że jego książka poci tytułem ?Komputerowo zintegrowane wytwarzanie mebli" będzie znakomitym kompendium wiedzy nie tylko dla studentów specjalności meblarstwo na Wydziałach Technologii Drewna, ale również dla inżynierów technologów drewna, informatyków, a także inżynierów mechaników zajmujących się problematyką zintegrowanych systemów informatycznych wspierających projektowanie i wytwarzanie mebli.
Cykl życia produktów konsumpcyjnych (w tym mebli) uległ istotnemu skróceniu, a nowe wyroby pojawiają się na rynku częściej niż dotychczas. W rywalizacji o utrzymanie i/lub pozyskanie nowego klienta, producenci mebli wprowadzają na rynek nowe rodziny produktów, nawet kilka razy w roku, promując nowości na targach międzynarodowych, krajowych i wewnętrznych. Przygotowanie nowych projektów wymaga nie tylko zaawansowanej technologii wytwarzania mebli, ale również sprawnego wspierania działań projektowych, technologicznych i organizacyjnych. Wydaje się, że w obliczu zagranicznej konkurencji nie jest możliwe prowadzenie przedsiębiorstwa z użyciem skomputeryzowanych, lecz archaicznych metod przetwarzania danych pozbawionych atrybutu zintegrowanego zarządzania. Dlatego też racjonalnymi przesłankami do wspierania działań menedżerów powinny być tendencje wykorzystania dedykowanych lub standardowych systemów komputerowego wspomagania wytwarzania CIM. Podejmowanie takich starań jest niezbędne, aby czas upływający od pomysłu poprzez projekt wstępny, do modelowania i prototypowania, a następnie wykonania testów technologicznych i produkcyjnych, aż do wprowadzenia produktu na rynek był jak najkrótszy. Skracając czas przygotowania nowego produktu, wydłuża się okres sprzedaży i maksymalizuje zysk. Niestety, nawet po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej zarządzanie w większości fabryk mebli odbywa się w oparciu o doświadczenie, intuicję i szczęście sprzyjające menedżerom. Tylko nieliczne przedsiębiorstwa zdecydowały się na komputerowe wsparcie zarządzania i implementację zintegrowanego systemu informatycznego zarządzania. Działania na poziomie strategicznym dla przedsiębiorstwa nie wynikają przecież wyłącznie z ogólnej wiedzy menedżerów o rynku (dostawcy, partnerzy, odbiorcy), ale także ze szczegółowej, a nawet drobiazgowej wiedzy o własnym przedsiębiorstwie i przedsiębiorstwach kooperujących. Budowanie solidnej bazy wiedzy dla wszystkich poziomów działania firmy musi być wspomagane przez wysokiej jakości system informatyczny, którego wdrożenie należy traktować nie tylko jak najbardziej prestiżową inwestycję techniczną, ale przede wszystkim organizacyjną o charakterze strategicznym. Aktualnie w większości przedsiębiorstw meblarskich stosowane są różne systemy informatyczne, które najczęściej mają charakter niepowiązanych ze sobą rozwiązań dziedzinowych. Z ich pomocą nie można dobrze śledzić stopnia realizacji zamówień klientów, terminów i właściwych kosztów rzeczywistych. Dane z gospodarki magazynowej nie są bowiem przekazywane do modułów produkcyjnych czy księgowych, a wyniki produkcji nie przenoszą się do modułów dystrybucji. Za pomocą takich narzędzi trudno jest sprawnie, tanio i szybko przygotować wiarygodny projekt nowego produktu.
W inżynierii produkcji mebli szczególnie istotne są dwa etapy: etap projektowania i technicznego przygotowania produkcji oraz etap zarządzania produkcją i zapasami magazynowymi. Konstruktor czy technolog w fabryce mebli powinien dysponować narzędziami pozwalającymi nie tylko na sprawne opracowanie wielu koncepcji i wariantów przyszłych mebli, ale także na przeprowadzenie szczegółowej analizy tych modeli. Ponadto musi podać niezbędne dane do technicznego przygotowania produkcji tak, aby na ich podstawie planista produkcji mógł utworzyć kompletne zlecenia produkcyjne, a następnie utworzyć z nich plan produkcji i harmonogram realizacji zleceń. W tym celu konieczne jest pełne zintegrowanie środowisk komputerowego wspomagania projektowania, wytwarzania i zarządzania w jeden system komputerowego wspomagania wytwarzania. Temu też zagadnieniu poświęcona jest niniejsza książka.
Autor na podstawie swoich kilkunastoletnich doświadczeń w zakresie wdrażania, administrowania i kastomizacji systemów komputerowego wspomagania projektowania CAD i zintegrowanych systemów informatycznych zarządzania klasy ERP w licznych fabrykach mebli, a także z perspektywy trzyletniej praktyki w jednej z nich na stanowisku dyrektora d.s. produkcji, podjął się zadania przedstawienia tej problematyki z punktu widzenia inżyniera i menedżera.
Książka przeznaczona jest przede wszystkim dla studentów wydziałów technologii drewna oraz inżynierów i menedżerów w fabrykach mebli. Może także służyć studentom wydziałów mechanicznych politechnik, częstokroć znajdujących zatrudnienie w fabrykach mebli.
Krótkie streszczenie poszczególnych rozdziałów przedstawiono poniżej.
Rozdział 1. Małe i średnie przedsiębiorstwa branży meblarskiej. Rozdział ten przedstawia kondycję branży meblarskiej w Polsce oraz znaczenie małych i średnich przedsiębiorstw dla rozwoju tej branży. Zilustrowano w nim proces zmian zachodzących wewnątrz i w otoczeniu fabryk mebli.
Rozdział 2. Systemy zintegrowanego wytwarzania mebli. Rozdział zawiera charakterystykę systemów komputerowego wspomagania projektowania, wytwarzania i produkcji. Omówiono tu rozwiązania dedykowane branży meblarskiej oraz przedstawiono specyfikę projektowania mebli skrzyniowych i szkieletowych w parametrycznym środowisku CAD. Podano także przykłady wykorzystania metod numerycznych do sprawdzania poprawności rozwiązań konstrukcyjnych.
Rozdział 3. Zintegrowany system informatyczny. Dotyczy on ogólnej charakterystyki zintegrowanych informatycznych systemów zarządzania z wyróżnieniem ich podstawowych modułów i opisem zakresów funkcjonalnych.
Rozdział 4. Ewolucja i funkcje systemów wspomagania zarządzania. Rozdział opisuje początki systemów wspomagających procesy zarządzania oraz ich rozwój do chwili obecnej. Przedstawiono w nim podstawowe funkcje systemów klasy IC, MRPI, MRPII, ERPI, ERPII oraz DEM.
Rozdział 5. Zintegrowany system informatyczny zarządzania dla meblarstwa. Przedstawiono konieczność wykorzystania zintegrowanych systemów informatycznych zarządzania w przemyśle meblarskim oraz sposób optymalnego zapisu produktów w zależności od rodzaju produktu i typu produkcji. Zawiera także zasady: tworzenia specyfikacji materiałowych, marszrut technologicznych, struktur opakowań, indeksów materiałowych, norm technologicznych i norm czasowych. Opisano operacje i zapasy magazynowe. Podano sposób: zapisu podstawowych zasobów przedsiębiorstwa, tworzenia zleceń produkcyjnych, planowania potrzeb materiałowych i sterowania produkcją.
Rozdział 6. Zintegrowany system informatyczny zarządzania a specyfika branży meblarskiej. Podano charakterystykę gotowych komercyjnych systemów informatycznych zarządzania i wskazano szansę oraz zagrożenia wynikające z wdrażania takich systemów w fabrykach branży meblarskiej. Podano tu również oczekiwania, jakie stawia branża meblarska w stosunku do zintegrowanych systemów informatycznych zarządzania. W końcowej części rozdziału zestawiono podstawowe moduły systemu informatycznego zarządzania przydatne do wdrożenia w fabryce mebli.
Rozdział 7. Wdrożenie zintegrowanego systemu informatycznego zarządzaniu jako proces zmian organizacyjnych. W tym rozdziale omówiono istotę wdrożenia zintegrowanego systemu informatycznego jako celowego działania w kierunku zmian organizacyjnych, a nie przedsięwzięcia informatycznego. Opisano w nim koncepcje wdrożenia, prace wdrożeniowe i ścieżki wyboru gotowego systemu. Podniesiono także problemy najczęściej napotykane podczas wdrażania systemów zintegrowanych.
Rozdział 8. Analiza przedwdrożeniowa dla fabryki mebli. Ten rozdział zawiera opis analizy przedwdrożeniowej wykonanej dla potrzeb fabryki produkującej meble skrzyniowe i tapicerowane.
Wszystkie rysunki oraz tabele, jeżeli nie opisano inaczej, zostały opracowane przez autora.
Spis treści:
Przedmowa
1. Małe i średnie przedsiębiorstwa branży meblarskiej
1.1. Ewolucja zmian wewnątrz i w otoczeniu fabryk mebli
2. Systemy zintegrowanego projektowania i wytwarzania mebli
2.1. Projektowanie mebli
2.1.1. Metodyki projektowania mebli
2.1.2. Projektowanie mebli i analiza kosztów
2.2. Komputerowo zintegrowane wytwarzanie
2.3. Komputerowe wspomaganie projektowania
2.3.1. Komputerowe wspomaganie projektowania mebli w środowisku AutoCAD
2.3.2. System CAD w proj ektowaniu mebli biurowych
2.3.3. Modelowanie konstrukcji szkieletowych w środowisku Autodesk Inventor°
2.3.3.1. Modelowanie parametryczne
2.3.4. Modelowanie konstrukcji mebli skrzyniowych w środowisku Autodesk Inventor°
2.4. Komputerowo wspomagany system wytwórczy
2.5. Komputerowe wspomaganie planowania i przygotowania procesów wytwórczych
2.6. Komputerowe wspomaganie działalności inżynierskiej
2.7. Komputerowe wspomaganie zarządzania jakością
3. Zintegrowany system informatyczny zarządzania
3.1. Modułowość systemu
4. Ewolucja i funkcje systemów wspomagania zarządzania
5. Zintegrowany system informatyczny zarządzania dla meblarstwa
5.1. Zapis produktów w zintegrowanym systemie informatycznym zarządzania
5.1.1. Specyfikacja materiałowa
5.1.2. Identyfikacja podobieństw i identyfikacja materiałów
5.1.3. Systematyzacja właściwości składników BOM
5.1.4. Składniki specyfikacji materiałowej
5.1.4.1. Normy materiałowe
5.1.5. Marszruta technologiczna
5.1.5.1. Normy czasowe
5.1.6. Kartoteka części i klasy produktów MRP
5.1.7. Struktura opakowań
5.2. Powiązania systemu CAD z ZSIZ
5.3. Zasoby produkcyjne
5.3.1. Odwzorowanie typów produktów w strukturach i szablonach wyrobów
5.3.2. Modele produkcji w systemach klasy MRP
5.3.3. Planowanie i prognozowanie
5.3.3.1. Planowanie produkcji
5.3.3.2. Planowanie potrzeb materiałowych
5.3.3.3. Planowanie zdolności produkcyjnych
5.4. Sterowanie produkcją
5.5. Kalkulacją kosztów
6. Zintegrowany system informatyczny zarządzania a specyfika branży meblarskiej
6.1. Charakterystyka dostępnych systemów informatycznych dla branży meblarskiej
6.2. Oczekiwania wobec zintegrowanego systemu informatycznego zarządzania dla branży meblarskiej
7. Wdrożenie zintegrowanego systemu informatycznego jako proces zmian organizacyjnych
7.1. Opracowanie koncepcji wdrożenia
7.2. Prace wdrożeniowe i wybór systemu
7.3. Problemy napotykane podczas wdrażania systemów zintegrowanych
8. Analiza przedwdrożeniowa dla fabryki mebli
8.1. Ogólna charakterystyka przedsiębiorstwa, produktu i procesów biznesowych
8.1.1. Charakterystyka przedsiębiorstwa
8.1.2. Charakterystyka wyrobów
8.1.3. Charakterystyka procesów biznesowych
8.2. Oczekiwane wymagania w stosunku do ZSI
8.3. Zespół wdrożeniowy, zadania i odpowiedzialność liderów
8.4. Jakość sieci i sprzętu komputerowego
8.5. Finanse i księgowość
8.5.1. Prowadzenie ksiąg rachunkowych
8.5.2. Inwentaryzacja
8.5.3. Układ ksiąg rachunkowych
8.5.3.1. Plan kont
8.5.3.2. Okresy sprawozdawcze
8.5.3.3. Rodzaje dowodów księgowych
8.5.3.4. Dzienniki
8.5.4. Księgi rachunkowe
8.5.5. Kasy
8.5.6. Rachunki bankowe
8.5.7. Kartoteka kontrahentów
8.9.5.1. Planowanie zleceń i zakupów
8.9.5.2. Harmonogramowanie produkcji
8.9.5.3. Realizacja produkcji
8.9.5.3. Zarządzanie materiałami
8.9.5.4. Karty pracy
8.9.6. Kalkulacje i koszty zleceń produkcyjnych
8.9.7. Migracja danych
8.9.8. Kryteria odbioru wdrożenia
8.10. Kadry i płace
8.10.1. Struktura organizacyjna przedsiębiorstwa
8.10.2. Kadry
8.10.2.1. Kategorie zaszeregowania
8.10.2.2. Umowa o pracę - zatrudnienia
8.10.2.3. Umowa cywilno-prawna
8.10.2.4. Staże
8.10.2.5. Ewidencja czasu pracy RCP
8.10.3. Płace
8.10.3.1. System wynagrodzeń
8.10.3.2. Rodzaje list płac
8.10.3.3. Dodatkowa lista plac
8.10.3.4. Lista umów cywilno-prawnych
8.10.3.5. Pomniejszenia za czas absencji
8.10.3.6. Składniki wynagrodzeń
8.10.3.7. Godziny do naliczania wynagrodzeń
8.10.3.8. Przelewy
8.10.3.9. Dekretacja
8.10.3. 10. Pożyczki
8.10.4. Migracja danych
8.10.5. Kryteria odbioru wdrożenia
8.11. Harmonogram wdrożenia i kryteria odbioru
8.11.1. Wdrożenie modułu finanse i księgowość
8.11.2. Wdrożenie modułu środki trwałe
8.11.3. Wdrożenie modułu gospodarka magazynowa
8.11.4. Wdrożenie modułu dystrybucja
8.11.5. Wdrożenie modułu produkcja
8.11.6. Wdrożenie modułu kadry i płace
8.11.7. Wdrożenie modułu SWD
9. Literatura
Skorowidz