Twórczość nie może być jedynie kopiowaniem starych rozwiązań, nie może być jedynie nowatorstwem. Stanem poszukiwanym przez człowieka i pozwalającym mu na odnalezienie się w epoce, w której żyje, jest równowaga.
Każde pokolenie ma zakodowany zbiór informacji o własnej przeszłości, jak również obciążone jest odpowiedzialnością za przyszłość. Każde pokolenie zmuszone jest również do poszukiwania rozwiązania wciąż tego samego, niezmiennego od lat zagadnienia, jak zlikwidować rozdźwięk pomiędzy tym, co wewnętrzne, wynikające z poczucia ciągłości kulturowej, a otaczającą rzeczywistością zewnętrzną, powodującą konieczność dostosowania się do przemian cywilizacyjnych. W żadnej dyscyplinie sztuki nie ma możliwości rozdzielenia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. W związku z tym bardzo ważne jest dążenie do czytelnej, elementarnej formy wyrazu. Odnaleźć można powinowactwo pomiędzy potrzebami człowieka w czasach historycznych i współczesnych. Czytelność form i operowanie zrozumiałymi symbolami są równie charakterystyczne dla sztuki historycznej, jak i współczesnej, a sprawa kontynuacji dla dzisiejszego społeczeństwa wydaje się równie ważna, jak poszukiwanie nowych rozwiązań i stylów.
Od wielu lat w rozmaitych publikacjach coraz częściej pojawia się szeroko pojęty problem konieczności powrotu do tradycji, zarówno w sferze materialnej, jak i duchowej. Przejawów tego trendu upatruje się z jednej strony w odwoływaniu się do starych, ponadczasowych wartości, poszukiwaniu własnych korzeni, z drugiej zaś strony w dążeniu do budowania prestiżu poprzez kreowanie swojego otoczenia według tradycyjnych wzorów.
Tradycja jest jednym z głównych sposobów włączania przeszłości i jej treści kulturowych do aktualnej świadomości społecznej i stanowi zasadniczy element procesów świadomościowych. J. Szacki wyraźnie odróżnia tradycję od dziedzictwa i definiuje ją jako '...wzory odczuwania, myślenia i postępowania, które ze względu na swą rzeczywistą lub domniemaną przynależność do społecznego dziedzictwa grupy są przez jej członków wartościowane dodatnio lub ujemnie'. Tradycja jest zatem kategorią uniwersalną w czasie i nie stanowi opozycji wobec współczesności. E. Weil twierdzi: '...zazwyczaj ludzie nie znają swojej tradycji, ponieważ w niej żyją (...) Tradycja jest tym, co przychodzi bez uświadomienia do tego, który żyje w tradycji'.

Spis treści:

Wstęp

1. Tradycja układów przestrzennych i rozwiązań funkcjonalnych w architekturze
1.1. Tło historyczne rozwoju form architektury mieszkaniowej
1.2. Cykliczność powrotów do tradycji
1.3. Próba określenia podstawowych typów zabudowy mieszkaniowej
1.3.1. Chałupa
1.3.2. Dwór
1.3.3. Willa
1.3.4. Dom robotniczy
1.3.5. Dom jednorodzinny
1.3.6. Kamienica
1.3.6.1. Kamienica mieszczańska
1.3.6.2. Kamienica czynszowa
1.3.6.3. Kamienica odbudowana po 1945 roku
1.3.7. Wielorodzinny dom robotniczy
1.3.8. Blok wielorodzinny
1.3.8.1. Blok modernistyczny
1.3.8.2. Blok socrealistyczny
1.3.8.3. Blok prefabrykowany (wielka płyta)
1.4. Cechy tradycyjne funkcji i formy podstawowych typów zabudowy mieszkaniowej
1.4.1. Chałupa
1.4.2. Dwór
1.4.3. Willa
1.4.4. Dom robotniczy
1.4.5. Dom jednorodzinny
1.4.6. Kamienica
1.4.6.1. Kamienica mieszczańska
1.4.6.2. Kamienica czynszowa
1.4.6.3. Kamienica odbudowana po 1945 roku
1.4.7. Wielorodzinny dom robotniczy
1.4.8. Blok wielorodzinny
1.4.8.1. Blok modernistyczny
1.4.8.2. Blok socrealistyczny
1.4.8.3.Blok prefabrykowany (wielka płyta)
1.5. Cechy tradycyjne funkcji i formy w podstawowych typach zabudowy jedno- i wielorodzinnej - podsumowanie
1.6. Zerwanie z tradycją w architekturze mieszkaniowej
1.6.1. Zerwanie z tradycją w kształtowaniu architektury domów jednorodzinnych
1.6.2. Zerwanie z tradycją w kształtowaniu architektury domów wielorodzinnych

2. Tradycyjne rozwiązania we współczesnej architekturze mieszkaniowej
2.1. Aktualność historycznych typów zabudowy mieszkaniowej
2.2. Stosowanie tradycyjnych elementów funkcji w domach jedno- i wielorodzinnych
2.2.1. Komplikowanie układów funkcjonalnych
2.2.2. Powiązanie mieszkania z miejscem pracy
2.2.3. Komunikacja w budynku
2.2.4. Lokalizacja pomieszczeń części reprezentacyjnej
2.2.5. Relacja salon-jadalnia-kuchnia-pomieszczenia pomocnicze
2.2.6. Grupowanie pokoi mieszkalnych
2.2.7. 'Mieszkanie jak dom jednorodzinny'
2.3. Stosowanie tradycyjnych elementów formy w architekturze domów jedno- i wielorodzinnych
2.3.1. Wpływ funkcji
2.3.2. Wpływ konstrukcji
2.3.3. Wpływ wytycznych formalnych
2.3.4. Punkty i miejsca formalnie ważne
2.3.5. Prawa rytmów
2.3.6. Kulminacja formalna
2.3.7. Zależność pomiędzy formą a tłem
2.4. Wpływ potrzeby kontynuowania tradycji na istniejącą architekturę domów jedno- i wielorodzinnych - wybrane zagadnienia
2.4.1. Przemiany zachodzące w architekturze istniejących domów jednorodzinnych
2.4.1.1. Rewaloryzacja historycznych zespołów
2.4.1.2. Rewaloryzacja pojedynczych obiektów
2.4.1.3. Rozbudowa
2.4.1 4. Przebudowa
2.4.2. Przemiany zachodzące w architekturze istniejących domów wielorodzinnych
2.4.2.1. Rehabilitacja
2.4.2.2. Humanizacja blokowiska
2.4.2.3. Przebudowa pojedynczych obiektów
2.4.2.4. Blok prefabrykowany 'przebrany'

3. Budynek mieszkalny jako nośnik niepowtarzalnej wartości
3.1. Współczesna architektura mieszkaniowa jako wyraz pokrewieństwa z formami tradycyjnymi
3.2. Kod informacyjny budynku mieszkalnego
3.3. Rola wysublimowanego wyróżnika formalnego lub emocjonalnego w odczuwaniu współczesnego budynku mieszkalnego

Literatura