Analiza procesu planowania przestrzennego oraz skuteczności realizacji zapisów i ustaleń zawartych w opracowaniach planistycznych wskazuje na potrzebę powołania nowej specjalności zawodowej lub nawet nowego zawodu, który zacieśniłby związek między planowaniem a realizacją oraz zdynamizowałby sam proces planowania.
Funkcjonujący obecnie, tradycyjnie zorganizowany system planowania przestrzennego pojmowany jest jako układ hierarchiczny, obejmujący obszary zróżnicowane pod względem poziomu organizacji przestrzennej.
Aktualne uregulowania prawne przewidują, że planowanie przestrzenne w najmniejszym powierzchniowo zasięgu zajmuje się obszarem gminy lub większą, czy mniejszą częścią tego obszaru - wsią, dzielnicą itp.
Klasyczne planowanie przestrzenne pozbawione jest analiz rynkowych wartości przestrzeni, w tym głównego przedmiotu swojego zainteresowania - przestrzeni niezabudowanej.
Aktualne uregulowania prawne uwzględniają taką potrzebę w zbyt wąskim zakresie, nakazując określenie tzw. opłaty planistycznej wynikającej ze wzrostu (przeważnie) wartości przestrzeni zorganizowanej w formie nieruchomości, inne, zwłaszcza dotyczące gospodarki nieruchomościami, odnoszą się do konieczności prowadzenia analiz wartości rynkowej przestrzeni planistycznej pozwalających na określenie tzw. opłat adiacenckich - wynikających ze wzrostu wartości nieruchomości z tytułu ich podziału czy z potencjalnego wzrostu tej wartości spowodowanego udostępnieniem ulepszeń nieruchomości w postaci doprowadzenia infrastruktury technicznej czy urządzenia nawierzchni dróg dojazdowych. Analizy te odnoszą się do najmniejszych powierzchniowo form organizacji przestrzeni planistycznej - do nieruchomości.
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 27 marca 2003 r. (Dz.U. nr 80, poz. 717) przewiduje konieczność opracowania najszerszego merytorycznie dokumentu odwołującego się do umiejętności analizowania rynku nieruchomości i wyciągania z tej analizy użytecznych wniosków służących zarówno ulepszeniu procesu planowania przestrzennego, jak i usprawnieniu procesu podejmowania decyzji przestrzennych przez lokalnych decydentów - prognozy skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sporządzenie takiej prognozy nie jest przedsięwzięciem trywialnym jeśli ma być ona rzeczywiście użyteczna.
Zasady ogólne opracowywania prognoz skutków finansowych wynikają przede wszystkim z zapisów wspomnianej ustawy oraz z przepisów wykonawczych, ale także z przepisów ustawy o samorządzie gminnym.

Spis treści:

I - Podstawy teoretyczne
1. Wprowadzenie ? Tomasz Bajerowski
2. Zarządzanie przestrzenne - definicje i pojęcia podstawowe ? Tomasz Bajerowski
3. Zależności między aspektami ekonomicznymi a ekologicznymi zarządzania przestrzennego ? Tomasz Bajerowski
4. Istota i sposoby (formy) użytkowania przestrzeni planistycznej ? Tomasz Bajerowski
5. Niepewność jako podstawa prognozowania skutków zmian sposobów użytkowania przestrzeni ? Tomasz Bajerowski
6. Wielofunkcyjność jako zjawisko wymuszające wariantowanie prognozowania skutków zmian sposobów użytkowania przestrzeni ? Tomasz Bajerowski
7. Programowanie zmian przestrzeni - transformacje systemów przestrzennych ? Tomasz Bajerowski
8. Teoretyczne podstawy prognozowania skutków opracowań planistycznych ? Tomasz Bajerowski
8.1. Metody prognostyczne
8.2. Proces prognozowania
8.3. Zasady prognozowania
8.4. Cechy prognoz odnoszących się do planowania przestrzennego
8.5. Analiza rynków nieruchomości w zarządzaniu przestrzennym
9. Wybrane metody prognozowania skutków finansowych opracowań planistycznych
9.1. Zastosowanie modeli ekonometrycznych ? Tomasz Bajerowski, Karol Szuniewicz
9.1.1. Przykład zastosowania modelu regresji do analizy lokalnego rynku nieruchomości
9.1.2. Przykład zastosowania modelu regresji do analizy lokalnego rynku nieruchomości wraz z prognozą uwzględniającą wpływ czynnika losowego
9.2. Zastosowanie taksonomii numerycznej ? Tomasz Bajerowski
9.3. Zastosowanie macierzy przejść i łańcuchów Markowa ? Tomasz Bajerowski
9.4. Zastosowanie teorii gier ? Tomasz Bąjerowski
9.4.1. Gry z naturą (przeciwko naturze)
9.5. Prognozowanie zmian wartości przestrzeni planistycznej z wykorzystaniem drzew decyzyjnych ? Tomasz Bajerowski
9.5.1. Określanie wartości prawdopodobieństw osiągnięcia określonych wartości rynkowych na potrzeby prognozowania zmian wartości przestrzeni
planistycznej z wykorzystaniem drzew decyzyjnych
9.6. Prognozowanie zmian wartości przestrzeni planistycznej z wykorzystaniem sieci neuronowych ? Szymon Czyża
9.6.1. Sieci neuronowe
9.6.2. Neuron biologiczny a sieć neuronowa
9:6.3. Struktura sieci neuronowych
9.6.4. Metody uczenia sieci neuronowych
9.6.5. Dane wykorzystywane w sieciach neuronowych
9.7. Prognozowanie zmian wartości przestrzeni planistycznej z wykorzystaniem metody Monte Carlo ? Tomasz Bajerowski, Karol Szuniewicz
10. Treść prognozy skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzenego ? Tomasz Bajerowski

II - Przykłady praktyczne
1. Zastosowanie sieci neuronowych oraz teorii gier na potrzeby opracowania prognozy skutków uchwalenia miejscowego planu zagospodarownia przestrzennego dotyczącego obszaru wsi Purda, gmina Purda ? Szymon Czyża
1.1. Szczegółowa charakterystyka badanej jednostki
1.1.1. Uwarunkowania przyrodnicze
1.1.2. Uwarunkowania społeczno-gospodarcze
1.1.3. Ogólna analiza lokalnego rynku nieruchomości
1.2. Informatyzacja procesu prognostycznego
1.3. Zastosowanie sieci neuronowych do analizy zmian wartości przestrzeni planistycznej
1.4. Prognozowanie skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z wykorzystaniem teorii gier oraz wariantowania strategii gminy
1.4.1. Obciążenia finansowe w wyniku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
1.4.2. Dochody gminy w wyniku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
1.4.3. Określenie dochodów i obciążeń gminy Purda wynikających z uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego we wsi Purda
1.5. Podsumowanie
Aneksy
Aneks 1. Projekt uchwały
Aneks 2. Wykaz transakcji nieruchomości o funkcji rolnej i mieszkaniowej jednorodzinnej wolnostojącej na terenach gmin Purda i Stawiguda w latach 2002-2006
Aneks 3. Dochód gminy z opłaty planistycznej
Aneks 4. Macierz strat do kryterium Savage'a
Aneks 5. Warianty strategii gminy, związane z jej dochodami i kosztami, w oparciu o
projekt MPZP we wsi Purda, gmina Purda

2. Prognozowanie skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (MPZP) z wykorzystaniem modeli ekonometrycz nych i metody Monte Carlo - na przykładzie gminy Stawiguda, obręb Bartąg, jednostka F ? Karol Szuniewicz
2.1. Analiza rynku nieruchomości
2.2. Określenie modeli wartości nieruchomości
2.1.1. Model regresji potęgowej dla funkcji rolnej
2.2.2. Model regresji wielorakiej dla funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej wolnostojącej
2.2.3. Określenie wartości nieruchomości dla MPZP (jednostka F)
2.3. Finansowe skutki miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
2.3.1. Koszty gminy wynikające z uchwalenia MPZP
2.3.2. Wpływy do budżetu gminy związane ze zmianą MPZP
2.3.3. Podsumowanie
2.3.4. Prognoza skutków finansowych dla MPZP (jednostka F)
2.4. Określenie wpływów do budżetu gminy Stawiguda z zastosowaniem metody Monte Carlo
2.4.1. Wyznaczenie przedziałów
2.4.2. Algorytm losowania
2.4.3. Symulacja zjawiska
2.4.4. Podsumowanie symulacji Monte Carlo
2.4. Wnioski
Aneksy
Aneks 1A. Zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalona uchwałą nr X/55/03 Rady Gminy Stawiguda obręb Bartąg, jednostka F
Aneks 2A. Wykaz transakcji nieruchomości o funkcji rolnej w gminach Purda i Stawiguda w 2005 r
Aneks 3A. Wykaz transakcji nieruchomości o funkcji mieszkaniowej jednorodzinnej wolnostojącej w gminie 5tawiguda w 2005 r
Aneks 4A. Wykaz wszystkich wariantów wpływów do budżetu gminy wynikających z MPZP dla jednostki F
Aneks 5A. Tabela liczb wygenerowanych do przeprowadzenia eksperymentu metodą Monte Carlo
Bibliografia