Pierwszą wzmiankę o występowaniu węża Eskulapa na ziemiach polskich podał Wałecki (1883), informując o zdeponowaniu w 1857 r. w warszawskim Gabinecie Zoologicznym okazu tego gatunku, schwytanego przez A. Wagę i A. Wiślickiego w rejonie Częstochowy. Następne znaleziska dotyczyły Zamojszczyzny, gdzie jego obecność stwierdzono na kilku nieodległych stanowiskach (Taczanowski 1877, Wałecki 1883, Tenenbaum 1913). Wąż Eskulapa, jak donosił ostatni ze wspomnianych autorów, w tym regionie Polski nie należał do rzadkości, lecz już wówczas był bardzo tępiony przez miejscową ludność, co mogło być główną przyczyną jego całkowitego zaniku na tym obszarze. Wraz z ukazaniem się kolejnej publikacji poświęconej temu gatunkowi J.A. Bayger (1948) wskazywał na wielką rzadkość jego występowania i grożące mu niebezpieczeństwa. Za główną przyczynę jego zanikania uznał on także niemiłosierne tępienie dokonywane przez ludność miejscową, przytaczając konkretne przykłady takiej działalności.
Późniejsze penetracje stanowisk węża Eskulapa dokonywane były sukcesywnie, począwszy od końca lat 50. XX w., tj. od czasu jego ponownego stwierdzenia w polskiej części Bieszczadów. Doprowadziły one przede wszystkim do poszerzenia wiedzy o zasięgu jego występowania na tym terytorium, jak również na terenach Beskidu Sądeckiego i Gorców (Taborski 1959, Józefik 1960, Cais 1963, Taborski i Gruszka 1964, Kaźmierczak 1965a, 1965b, Głowaciński i Witkowski 1969a, Barowicz i Jastrzębski 1977, Budziszewski i Zemanek 1978, Barowicz 1979, Szyndlar 1980, Najbar 1986, 2000b).

Spis treści:

Wprowadzenie

1. Teren badań

2. Okres badań

3. Metodyka

4. Zasięg występowania węża Eskulapa i systematyka gatunku
4.1. Historyczne stanowiska występowania węża Eskulapa w Polsce
4.2. Stanowiska o niepewnym statusie
4.3. Stanowiska współczesne
4.4. Rozmieszczenie pionowe gatunku w Polsce

5. Siedlisko

6. Aktywność biologiczna

7. Liczebność rodzimej populacji węża Eskulapa
7.1. Zagęszczenie, dynamika populacji

8. Zasoby pokarmowe

9. Migracje
9.1. Przemieszczanie się w ciągu dnia
9.2. Przemieszczanie się w okresie sezonu
9.3. Przemieszczanie się w okresie kilku sezonów
9.4. Przemieszczanie się wywołane dewastacją siedliska i sukcesją roślinności

10. Czynniki ograniczające zasięg występowania i liczebność węża Eskulapa w Bieszczadach Zachodnich
10.1. Biologia rozmnażania i czynniki wpływające na sukces rozrodczy
10.2. Wyłapywanie węży do przesiedlania bądź hodowli
10.3. Zabijanie przez człowieka i samochody
10.4. Zarastanie siedlisk otwartych i półotwartych
10.5. Wpływ zróżnicowanych czynników na liczebność i strukturę wiekową węża Eskulapa na trzech wybranych stanowiskach ..
10.5.1. Stanowisko Rajskie
10.5.2. Stanowisko Krywe
10.5.3. Stanowisko Zatwarnica
10.6. Drapieżnictwo
10.7. Choroby i pasożyty
10.8. Inne przyczyny

11. Zmiany zasięgu występowania węża Eskulapa w Bieszczadach Zachodnich w drugiej połowie XX wieku

12. Czynna ochrona węża Eskulapa w Bieszczadach Zachodnich

13. Perspektywy egzystencji węża Eskulapa w Bieszczadach

Zakończenie
Wnioski
Podziękowania
Summary
Bibliografia
Spis fotografii
Spis rycin
Spis tabel