15 kwietnia 1874 roku Claude Monet, Camille Pissarro, Edgar Degas, Auguste Renoir oraz inni młodzi artyści wystawili w Paryżu swoje obrazy, które miały radykalnie odmienić historię sztuki. Pokazali pejzaże i motywy z życia wielkiego miasta, malowane krótkimi pociągnięciami pędzla, mocnymi, jasnymi, najczęściej czystymi kolorami. Celem było przeniesienie na płótno wrażenia światła, powietrza i ruchu.
Rewolucyjne znaczenie impresjonistów jest dziś bezdyskusyjne. Niekiedy pomija się jednak fakt, że radykalna zmiana języka artystycznego była możliwa dzięki wydawałoby się banalnej technicznej nowości: wynalezieniu gotowych do użycia farb w tubkach. Dzięki tym tubkom wyposażenie malarza stało się lżejsze
i wygodne do przenoszenia, wręcz idealne do pracy na świeżym powietrzu - en plein air. Farby w tubkach były łatwe w użyciu, tak że
! artysta zyskiwał możliwość swobodnego, spontanicznego wyrażania się w swym malarstwie.
To tylko przykład, jak fundamentalne znaczenie dla pracy artysty i jej rozumienia mogą mieć osiągnięcia techniczne. Odwiedzający muzeum czy kościół styka się z reguły z dziełami o dużym ładunku informacyjnym i symbolicznym, ale także z ich wymiarem materialnym, na przykład z płatkami złota zamkniętymi w szklanych kostkach bizantyjskich mozaik, z przejrzystymi niemal barwami niderlandzkich obrazów tablicowych czy ze wstrząsającym błękitem lapis-lazuli sporządzanym przez Lorenza Lotta według specjalnej receptury. Te fascynujące elementy nie są przy tym dodatkiem, lecz są nierozdzielnie związane z historycznym kontekstem i osobą twórcy. Są materialnym medium dla przekazu płynącego z dzieła sztuki. Jeszcze większa jest rola technologii i materiałów w sztukach stosowanych (użytkowych), które często niesłusznie nazywane są ?sztukami niższymi". W wielu epokach (nasuwa się tu na myśl artystyczna rozmaitość w XV i XVI wieku czy rozwój rzemiosł w wieku XVIII) miały one istotne, wręcz podstawowe znaczenie dla malarstwa, rzeźby i architektury. Wystarczy wspomnieć, że na przykład Pollaiuolo i Verrocchio zaczynali karierę artystyczną jako złotnicy, a liczni malarze epoki manieryzmu i baroku projektowali i wytwarzali dekoracyjne odlewy z brązu oraz figury ze szkła i kryształu. W XVIII wieku, po rewolucyjnym odkryciu tajników produkcji porcelany przez Johanna Friedricha Böttgera, ten delikatny, wynaleziony w Chinach rodzaj ceramiki urósł do rangi protagonisty stulecia, kształtował gusta w zakresie malarstwa i rzeźby, a nawet wkraczał w domenę wystroju wnętrz i architektury. Przykładem są tu studioli - gabinety z porcelany w Capodimonte koło Neapolu i w Palacio Real w Madrycie. Za każdym dziełem, czy to jednej z tych ?niższych " czy też, wysokiej" sztuki, stoją wyniki badań i niezliczone próby, ale i rezultaty eksperymentów alchemicznych. Czasami również przypadki i szczęśliwe pomyłki prowadziły do odkrycia nowych procedur i receptur, które następnie w ciągu stuleci były doskonalone dzięki doświadczeniom artystów i otwartych na eksperymenty mistrzów rzemiosła. W niniejszym leksykonie zostały opisane najważniejsze techniki artystyczne oraz pochodzenie i zastosowanie popularnych materiałów używanych przez twórców rysunku, grafiki, malarstwa i rzeźby. Dużą część książki poświęcono sztukom stosowanym, przy czym z licznych ich dziedzin zaprezentowane zostały mozaika, inkrustacja i intarsja, ceramika, szkło i złotnictwo. Pominięto tkaniny i dywany, w których wytwarzaniu stosuje się szczególne i skomplikowane techniki. Ostatni rozdział daje pokrótce wgląd
w sposoby działania w sztuce wspólczesnej, przede wszystkim te, które wywołały daleko idące zmiany w rozumieniu pojęcia dzieła w sztuce XY wieku.
Celem tego leksykonu jest pokazanie procesu powstawania dziel sztuki, ujawnienie ich ukrytego, wewnętrznego życia, a tym samym dostarczenie czytelnikowi kolejnego klucza do zrozumienia historii sztuki.

Spis treści:

Wprowadzenie
Rysunek
Grafika
Malarstwo
Rzeźba
Mozaika, inkrustacja, intarsja
Ceramika
Szkło Złotnictwo
Techniki sztuki współczesnej

Aneks
Indeks haseł
Indeks rzeczowy
Podstawowa bibliografia