Treść książki dotyczy jednego z ważniejszych zagadnień teorii i praktyki polskiego szkolnictwa. Poświęcona jest omówieniu pracy dyrektora szkoły.
Chociaż istnieje na ten temat obszerna literatura, to wobec stale następujących w polskiej oświacie przemian, ewolucji systemu kształcenia i zmian w sposobach pracy szkoły, problem ten stale jest aktualny i wart pogłębionych analiz.
Dyrektor personifikuje oblicze placówki oświatowej. Będąc jej reprezentantem postrzegany jest jako pierwsza osoba i główna postać uosabiająca wszelkie efekty j ej pracy.
Na przestrzeni lat zmieniły się wymagania i oczekiwania formułowane pod jego adresem. Kolejne reformy i przebudowy polityczne zmieniając układy w polskim społeczeństwie i gospodarce, dokonały również licznych przekształceń w statusie prawnym dyrektora szkoły. Z kierownika szkoły stał się w czasach PRL dyrektorem, obejmował stanowisko na zasadzie awansu, nakazu czy nawet wyznaczenia do pracy. Był przez długie lata strażnikiem realizacji w praktyce jedynie słusznych treści i wartości oraz obowiązujących w całym kraju odgórnych decyzji. Ograniczało to jego możliwości i pole do działania. Jednak wielość form pracy szkoły dawała szerokie możliwości wykazania się własnymi inicjatywami, mimo konieczności lawirowania między nakazami odgórnymi a rzeczywistymi potrzebami szkoły.
Edukacyjna rzeczywistość III Rzeczpospolitej zmieniła podejście do pracy dyrektora. Społeczeństwo polskie dojrzało do zmian w oświacie idących w parze z przemianami ustrój owymi. Zapoczątkowała je Ustawa o systemie oświaty z 1991 roku. Nowe spojrzenie na proces kierowania szkołą kształtowały następujące za nią przepisy Ministerstwa Edukacji Narodowej, reforma systemu kształcenia, a nawet przebudowa struktury administracyjnej kraju.
W książce została przedstawiona analiza sytuacji prawno-służbowej dyrektora obecnej szkoły. Aby lepiej ją zrozumieć, przybliżone zostały założenia reformy, warunki kierowania zreformowaną szkołą, a także stan polskiej oświaty w perspektywie wyzwań cywilizacji XXI wieku. Przytoczone zostały przepisy normujące i regulujące pracę dyrektora oraz wymagane warunki kwalifikacyjne umożliwiające ubieganie się o stanowisko kierownicze i procedurę przeprowadzenia konkursu na to stanowisko.
Zasadniczą część książki stanowi opis charakterystycznych cech pracy przełożonego instytucji oświatowej: posiadanej władzy, stylu kierowania, planowania pracy, sprawowanego przez niego nadzoru pedagogicznego i czasu pracy. Funkcje dyrektora szkoły ukazane zostały w odniesieniu do tych, które pełnił przed reformą i po jej wprowadzeniu. Dokonano tego w celu podkreślenia zmian w sposobach jego pracy kierowniczej, wynikających z ewolucji oświaty i stałego poszukiwania ulepszeń w funkcjonowaniu szkoły.
Problem ról organizacyjnych dyrektora szkoły nie doczekał się pogłębionych analiz, skutkiem czego rzeczywisty zasób wiedzy na ten temat jest dość ograniczony. Jest wiele publikacji dotyczących ról kierowniczych, ale nie dotyczą one bezpośrednio dyrektora szkoły. Dlatego badanie ról w tej książce opieram w znacznej mierze na ich opisie ogólnym. Szczególnie potrzebne okazały się badania nad cechami zawodowymi dyrektora oraz jego profesjogramami, które prezentuję w tej pracy, a które stanowią przyczynek do prób określenia sylwetki zawodowej nauczyciela-dyrektora.
Treści zebrane w monografii dotyczą szerszej działalności dyrektora, którą autorka chciałaby w ten sposób przybliżyć studentom kierunku nauczycielskiego. Obecnie jako materiały do realizacji przedmiotu organizacji i zarządzania, w przyszłości dla absolwentów podejmujących pracę w szkolnictwie - jako pomoc w pracy zawodowej.

Spis treści:

Wprowadzenie

1. Dyrektorzy szkół wobec reformy systemu edukacji w Polsce
1.1. Wybrane konteksty obecnej reformy systemu edukacji w Polsce
1.2. Działalność oświaty niepublicznej w Polsce
1.3. Zakres obowiązków i działalności dyrektora szkoły (publicznej i niepublicznej) oraz jego usytuowanie organizacyjne

2. Sylwetka zawodowa dyrektora szkoły
2.1. Kryteria doboru osób na stanowiska kierownicze w szkołach
2.1.1. Procedura i przebieg konkursu na dyrektora szkoły
2.1.2. Wymagania natury prawnej stawiane dyrektorowi szkoły
2.2. Podstawy etyczne pracy pedagogicznej
2.3. Kwalifikacje a kompetencje zawodowe dyrektora szkoły
2.3.1. Kompetencje etyczne dyrektora szkoły
2.3.2. Inne kompetencje dyrektora szkoły

3. Zarządzanie i kierowanie jako podstawowe powinności dyrektora szkoły
3.1. Zarządzanie i kierowanie jako podstawy pracy przełożonego
3.2. Podstawowe składniki pracy kierowniczej
3.2.1. Władza kierownicza
3.2.2. Style kierowania
3.2.3. Podstawy gry organizacyjnej
3.2.4. Planowanie pracy
3.3. Nadzór pedagogiczny pełniony przez dyrektora szkoły
3.4. Przyczyny trudności w pracy dyrektora

4. Funkcje dyrektora szkoły
4.1. Funkcje dyrektora szkoły minionego okresu
4.2. Klasyfikacja funkcji dyrektora szkoły przedstawionych w naukowej literaturze przedmiotu
4.3. Typy funkcji dyrektora szkoły

5. Role organizacyjne dyrektora szkoły
5.1. Pojęcie roli organizacyjnej
5.2. Typy ról organizacyjnych dyrektora
5.3. Role organizacyjne dyrektora szkoły postulowane przez literaturę przedmiotu

6. Czas pracy dyrektora szkoły
6.1. Czas pracy dyrektora szkoły
6.2. Straty czasu pracy dyrektora

7. Zespoły cech osób kierujących szkołą w badaniach własnych
7.1. Cechy osób kierujących szkołą
7.2. Wzorcowy psychogram dyrektora szkoły
7.3. Rzeczywiste psychogramy dyrektora szkoły
7.3.1. Psychogramy dyrektorów szkół według ocen podanych przez nauczycieli
7.3.2. Psychogramy dyrektorów szkół według ocen podanych przez uczniów

Zakończenie
Literatura
Spis tabel
Spis rysunków