Krytyka literacka Maurycego Mochnackiego i Mariana José de Larra

Książka Justyny Ziarkowskiej poświęcona jest analizie porównawczej pism krytycznolitereackich Maurycego Mochnackiego i Mariana José de Larra - romantyków działających w dwóch odległych miejscach Europy, w Polsce i w Hiszpanii, a więc krajach nie należących do przodujących centrów ruchu romantycznego. Nie były one jednak intelektualną prowincją. Badania Justyny Ziarkowskiej wykazały, iż obydwaj ci pisarze byli myślicielami wysokiej próby, a także niepospolitymi erudytami. Jakość ich refleksji teoretycznej i estetycznej spowinowaciła ją w sposób oczywisty z przodującymi wówczas w literackiej Europie koncepcjami na temat istoty, źródeł i zadań literatury. Jedynie treść tej refleksji jest specyficzna: nosi niezawinione przez obu autorów piętno oddalenia, osamotnienia i wyobcowania. Jednak w ich postawie intelektualnej nie znajdziemy tonu niższości czy uzależnienia wobec literatury Zachodu: jest to postawa suwerenna i śmiała, choć nacechowana goryczą wywołaną przez okoliczności historyczne w jakich obydwu twórcom działać wypadło. Z rozważań autorki wyłaniają się postulaty prawdy, oryginalności, artystycznej doskonałości i etycznej misji - wysokie cele jakie stawiają przed autentyczną twórczością obydwaj niezależni od siebie i nie znający się nawzajem romantycy z pogranicznych obszarów Europy. Streszczając można powiedzieć, że pokrewieństwo ich myśli było sprawą zarówno ducha czasu, jak i określonych analogii historyczno-geograficznych, sprawą podobieństwa niezależnych i wrażliwych natur, wreszcie niekiedy - dziełem przypadku.
Florian Śmieja

Spis treści

WPROWADZENIE
STUDIUM PORÓWNAWCZE

1. Literatura jako obraz społeczeństwa
2. Literatura jako zwierciadło natury
3. Naśladowanie obcych wzorców
4. Wpływ przekładów na rozwój ojczystego piśmiennictwa
5. Zarys historii narodowych literatur
6. Problemy dramatu i teatru
7. Formy rodzimej poezji
8. Paroles d`un croyant Félicité-Roberta de Lamennais

• Spis wykorzystanych artykułów Maurycego Mochnackiego
• Spis wykorzystanych artykułów Mariana José de Larra

• Bibliografia podmiotowa
• Bibliografia przedmiotowa
• Varia