Mikrobioanalityka
jest terminem określającym interdyscyplinarną dziedzinę badań na
pograniczu chemii, biologii i biochemii, medycyny i inżynierii
materiałowej, umożliwiając tworzenie miniaturowych narzędzi i
urządzeń oraz opracowywanie nowych metod i procesów, adekwatnych
do operacji jednostkowych w mikroobiętościach.
Wśród
dominujących obszarów zastosowań mikrobioanalityki należy
wymienić między innymi badanie mechanizmów oddziaływania
toksycznych pierwiastków i związków chemicznych na organizmy żywe
na poziomie komórkowym, tj. poznanie przyczyn chorób i wczesnego
ich diagnozowania, pozwalającego na zastosowanie skutecznej terapii,
co w konsekwencji prowadzi do opracowania nowych narzędzi dla
szybkiej diagnostyki medycznej.
Rozwój
dziedzin związanych bioanalityką i biomonitoringiem jest nieodzowny
w nowoczesnej diagnostyce medycznej, kontroli procesowej w
biotechnologii czy monitorowaniu on – line zanieczyszczeń
środowiska. Ale jest też fundamentalny dla prowadzenia badań
biologicznych, rozwoju proteomiki, metabolomiki i genetyki, gdzie
skala i złożoność badanych obiektów wymaga metod i urządzeń,
pozwalających na szybką i wiarygodną informację. Jednym z
aktualnych trendów w diagnostyce medycznej jest decentralizacja
badań i przeprowadzenia testów w gabinecie lekarza lub na
stanowisku intensywnej opieki medycznej tzw. point-of-care
(POC) sites. Stwarza to z kolei zapotrzebowanie na nowe testy
analityczne i technologie detekcji bioanalitów, które są w stanie
szybko, wiarygodnie i ekonomicznie dostarczyć wyniki badań.
Spis
treści
Lista
akronimów
Czym
jest mikrobioanalityka – Wprowadzenie
Zbigniew
Brzózka
Mikrosystemy
– modułowe czy zintegrowane?
Michał
ChudyLiteratura
Materiały
i technologie do wytwarzania miniaturowych struktur Lab–on–a-Chip
Dorota
Stadnik, Marcin Juchniewicz, Michał Chudy, Artur DybkoKrzem
Szkło
Polimery
Charakterystyka
materiałów polimerowych
Metody
kształtowania i obróbki materiałów polimerowych
Ceramika
Literatura
Biopolimery,
minerały biozgodne
Paweł
Parzuchowski, Gabriel RokickiMetale
i stopy metali stosowane w medycynie
Materiały
ceramiczne stosowane w medycynie
Polimery
stosowane w medycynie i dentystyce
Biozgodność
tworzyw sztucznych
Wyzwania
dla nowych materiałów medycznych
Biozgodne
tworzywa sztuczne
Biozgodne
polimery biodegradowalne
Literatura
Kontrola
przepływu cieczy w mikrourządzeniach typu Lab–on–a-Chip
Maciej
Skolimowski, Krzysztof Churski, Maciej Cabaj, Zbigniew BrzózkaWprowadzenie
Metody
wymuszania przepływu cieczy w mikrourządzeniach
Mikropompy
Mikropompy
niemechaniczne
Mikrozawory
Mikromieszalniki
Zastosowanie
mikromieszalników w układach bioanalitycznych typu Lab–on–a-Chip
Literatura
Metody
spektroskopowe i optyczne w mikrosystemach Lab–on–a-Chip
Dorota
Stadnik, Artur DybkoSpektrofotometria
Detekcja
fluorescencyjna
Widma
absorpcji i fluorescencji, przesunięcie Stokesa
Natężenie
fluorescencyjne
Fluorescencyjny
styl życia
Wydajność
kwantowa fluorescencji
Wygaszanie
fluorescencji
Anizotropia
fluorescencji
Rezonansowe
przeniesienie energii – FRET
Chemiluminescencja
Spektroskopia
fototermiczna
Spektroskopia
Ramana
Metody
oparte na zmianie współczynnika załamania światła
Technika
SPR
Metody
oparte na zjawisku rozpraszania światła
Literatura
Mikroreaktory
enzymatyczne i ich zastosowania
Alicja
Filipowicz – Szymańska, Zbigniew BrzózkaEnzymy
– budowa i działanie
Mikroreaktory
Podstawowe
techniki używane podczas badań w mikroreaktorach enzymatycznych
Immobilizacja
enzymów wewnątrz kanałów
Immobilizacja
enzymów na powierzchni mikrokanałów
Zastosowanie
enzymów w miniaturowych systemach chemicznych
Analiza
białek
Analiza
kwasów nukleinowych
Analiza
parametrów działania enzymów
Inne
biotransformacje
Literatura
Mikroelekroforezja
kapilarna i jej zastosowanie
Natalia
Górniak, Zbigniew BrzózkaMiniaturyzacja
elektroforezy kapilarnej
„Historia”
mikroCE
Podstawy
działania elektroforezy kapilarnej
Układ
mikroelektroforezy kapilarnej
Struktura
chipu do mikroCE
Wymagania
materiałowe
System
do mikroelektroforezy kapilarnej
Transport
i rozdzielenie próbki w mikroelektroforezie
Zastosowania
chipów do mikroelektroforezy
Literatura
Biosensory
– Podstawy
Elżbieta
Malinowska, Wojciech WróblewskiDziałanie
biosensorów chemicznych
Biorozpoznawanie
analitów i warstwy receptorowo biosensorowi
Biokatalizacja
Receptory
powinowactwa
Receptory
hybrydowe
Immobilizacja
składników biologicznych
Elementy
przetwornikowe biosensorów (systemy detekcji)
Elektrochemiczne
systemy detekcji
Optyczne
systemy detekcji
Inne
systemy detekcji
Parametry
pracy biosensorów
Literatura
Biosensory
– Zastosowania
Patrycja
Ciosek, Łukasz Górski, Reneta Toczyłowska – MamińskaSensory
chemiczne do oznaczania bioanalitów
Oznaczenie
elektrolitów i pH
Gazometria
płynów fizjologicznych
Oznaczenie
innych analitów
komercyjne
analizatory wykorzystujące sensory chemiczne
Przykłady
zastosowań biosensorów
Biosensory
w diagnostyce medycznej
Zastosowanie
biosensorów w ochronie środowiska
Zastosowanie
biosensorów w kontroli żywności
Perspektywy
rozwoju biosensorów
Literatura
Zastosowanie
koncepcji elektronicznego nosa i języka do klasyfikacji próbek
spożywczych i fizjologicznych
Patrycja
CiosekWprowadzenie
Pierwsze
matryce czujnikowe – elektroniczny nos
Matryce
czujnikowe do pomiarów w fazie ciekłej – elektroniczny język
Blok
rozpoznawania obrazu – klasyfikacja próbki
Zastosowanie
matryc czujnikowych
Systemy
komercyjne
Kierunki
rozwoju
Literatura
Chipy
DNA, PCR oraz do proteomiki
Ilona
Grabowska, Natalia Górniak, Zbigniew BrzózkaGenomika
a proteomika – obszary badań
Główne
kierunki badań w genomice
Główne
kierunki badań w proteomice
Proteomika
i geomika w miniaturowych układach
Mikromacierze
proteomiczne
Miniaturowe
układy przepływowe w proteomice
Technika
PCR
Technika
μPCR
Chipy
DNA
Mikromacierze
a diagnostyka i leczenie
Literatura
Inżynieria
komórkowa w mikroukładach typu Lab–on–a-Chip
Joanna
Łopacińska, Karina Ziółkowska, Radosław Kwapiszewski, Zbigniew
BrzózkaWprowadzenie
Inżynieria
komórkowa i tkankowa
Podstawowe
pojęcia
Prowadzenie
hodowli
In
vitro a in vivo
Toksykologia
Lizaty
komórkowe jako narzędzie do badań biomedycznych
Układy
typu Lab–on–a-Chip
Projektowanie
i konstrukcja układów typu Lab–on–a-Chip
Zastosowanie
układów typu Lab–on–a-Chip
Literatura
Słownik
wybranych terminów