Nietzsche
twierdził, że filozofia jest zamaskowaną autobiografią. Według
Foucaulta autor przekształca siebie w procesie pisania. Dewey nie
chce być „wychowawcą ludzkości”, jak Fichte, samotnym
przewodnikiem gatunku, jak Nietzsche, hermenutą bycia, jak
Heidegger, czy każdym, tylko nie „sobą”, jak Foucault. Dewey,
twórca progresywizmu pedagogicznego, nie traktuje paidei jako
realizacji zamiaru wypływającego z samej istoty człowieczeństwa
czy jako transcendentalnego czynu kierowanego absolutną intencją
rozumu i przekraczającego dokonania poszczególnych jednostek.
Świadomy jest zarazem pułapek technokreatywnej inżynierii
społecznej czy technologii „władzy – wiedzy”. Jako
pedagog-filozof określa taki kontekst dla zmian myślenia
edukacyjnego i praktyki pedagogicznej, który umożliwi
odpowiedzialną rekonstrukcję otaczającego świata. Otwarte badanie
i otwarte społeczeństwo, indywidualizm, wolność, demokracja,
wspólnota, pluralizm, rozumne metody, zadania edukacyjne – w
szerszym znaczeniu terminu „edukacja”, takim, w jakim używany
jest on w „Demokracji i wychowaniu” – to obszary
meliorystycznego pragmatyzmu, uznawanego za autentycznie praktyczną
i instrumentalistyczną filozofię, otwartą nie na platońskie idee,
lecz na ideał demokratycznego życia i demokratyczne sposoby jego
urzeczywistniania. Deweynowska pedagogia (i w jej ramach pedagogika,
odwołująca się do biologii ewolucjonistycznej i psychologii
rozwojowej) oparta jest na kategorii „wzrostu” – a nie
„urabiania”, limitowania i kontroli – jako na czynniku
integrującym doświadczenie. W świecie, który jawi się jako
problem i jako zadanie racjonalizacji stosunków międzyludzkich,
czynnikiem tym nie mogą być stabilizujące doświadczenie formy,
odzwierciedlające wieczne prawdy.
Spis
treści
Rozdział
I
Pragmatysta
w ogrodzie życia
Rozdział
II
„Standardowy
empiryzm” a empirystyczny standard pragmatyzmu
Rozdział
III
Badanie
jako krytyka podstaw bytu i poznania
Rozdział
IV
Meta
– fizyka czy prote – fizyka ?
Rozdział
V
Filozofia
demokratycznej nadziei
Zakończenie
Bibliografia
Indeks
osób
Summary
