Problematyka indywidualnego rozliczania kosztów ogrzewania w wielorodzinnym budownictwie mieszkaniowym, na podstawie pomiarów zużycia ciepła, to temat nośny od czasu wprowadzenia centralnego ogrzewania w miejsce pieców kaflowych.
Najwcześniej problemem tym w sposób profesjonalny zajęto się w Republice Federalnej Niemiec, bo już w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Wtedy to kraje Europy funkcjonowały w dwóch systemach:
- kraje Europy Wschodniej (tzw. kraje demokracji ludowej), mające gospodarkę centralnie kierowaną,
- kraje Europy Zachodniej, mające gospodarkę wolnorynkową.
Podział ten miał zasadniczy wpływ na stosowany sposób rozliczeń kosztów ogrzewania w budynkach wielorodzinnych.
W krajach Europy Wschodniej opłaty za centralne ogrzewanie wprowadzono do opłaty czynszowej uzależnionej od powierzchni mieszkania. Ceny te, nie za jednostkę ciepła, tylko za metr kwadratowy powierzchni użytkowej mieszkania, ustalał arbitralnie minister finansów.
W Europie Zachodniej opłaty za centralne ogrzewanie odnosiły się do realnych cen paliw i energii.
Ponadto w obu strefach stosowano odmienne technologie budowlane i odmienne rodzaje instalacji i urządzeń centralnego ogrzewania.
Zainteresowanie regulacją rozliczeń kosztów ogrzewania w krajach Europy Zachodniej wzrosło w latach siedemdziesiątych, kiedy to nastąpił wyraźny wzrost cen ropy naftowej i gazu, a w krajach Europy Wschodniej po zmianie gospodarki z centralnie planowanej na wolnorynkową, tj. po 1989 roku.
W pracy przedstawiono, jak przebiegał i przebiega nadal proces doskonalenia rozliczeń kosztów ogrzewania w budynkach wielorodzinnych w Europie.
Opisano na konkretnych przykładach, że nagrzejnikowe podzielniki kosztów ciepła i ciepłomierze nie rejestrują dokładnie ciepła zużywanego przez pomieszczenia mieszkań.
Przedstawiono przykład błędnego rozliczania za pomocą nagrzejnikowych podzielników kosztów ciepła oraz przykład błędnego rozliczania za pomocą ciepłomierzy.
Następnie przedstawiono i opisano dokładnie przyczyny niewłaściwych rozliczeń, wskazując na dwie główne z nich, tj.:
- nieuwzględnianie zysków ciepła od nieizolowanych przewodów centralnego ogrzewania,
- nieuwzględnianie przenikania ciepła między mieszkaniami.
W pracy przedstawiono proponowane sposoby rozliczeń w Polsce i dalej – propozycje doskonalenia urządzeń i systemów pomiarowych.
Pracę zakończono konkluzją, w której proponuje się nowelizację Ustawy Prawo energetyczne.
Proces regulacji rozliczeń kosztów ogrzewania w budynkach wielorodzinnych został wzmocniony przez prawodawstwo Unii Europejskiej (Dyrektywa SAVE 93/76 EEC z 13.09.1993r.; Dyrektywa EWG 76/493/EEC; Dyrektywa 2006/32/UE Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 5 kwietnia 2006 roku) i jest obecnie prowadzony przez Europejskie Stowarzyszenie Rozliczania Energii z siedzibą w Brukseli.

SPIS TREŚCI

OZNACZENIA

1. WPROWADZENIE
1.1. Uwagi ogólne
1.2. Podział kosztów ogrzewania między użytkowników
1.3. Określanie kosztów ogrzewania w szczególnych przypadkach
1.3.1. Brak możliwości rejestrowania zużycia
1.3.2. Zmiana użytkownika
1.4. Zakres obowiązywania zasad indywidualnego rozliczania kosztów ogrzewania
1.5. Zyski ciepła od nieizolowanych przewodów

2. PRZEGLĄD PROCESÓW DOSKONALENIA REGULACJI ROZLICZEŃ KOSZTÓW OGRZEWANIA W WYBRANYCH KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ
2.1. Prawodawstwo Unii Europejskiej
2.1.1. Dyrektywa o ograniczeniu emisji dwutlenku węgla przez podniesienie efektywności wykorzystania energii
2.1.2. Dyrektywa EWG dotycząca legalności pomiaru indywidualnego poboru ciepła
2.1.3. Wytyczne do obliczania opłaty za ogrzewanie, klimatyzację i ogrzewanie ciepłej wody według aktualnego zużycia
2.2. Systemy rozliczeń kosztów ogrzewania mieszkań stosowane w krajach Europy Zachodniej
2.2.1. System rozliczeń obowiązujący w Niemczech
2.2.2. System rozliczeń obowiązujący w Danii
2.2.3. System rozliczeń stosowany w Holandii
2.2.4. System rozliczeń obowiązujący we Francji
2.2.5. System rozliczeń stosowany w Austrii
2.2.6. System rozliczeń stosowany w Szwajcarii
2.2.7. Systemy rozliczeń w opracowaniu w krajach obszaru śródziemnomorskiego
2.3. Systemy rozliczeń kosztów ogrzewania mieszkań stosowane w krajach Europy Wschodniej
2.3.1. System rozliczeń obowiązujący w Bułgarii
2.3.2. System rozliczeń obowiązujący w Słowacji
2.3.3. System rozliczeń stosowany w Rumunii
2.3.4. System rozliczeń obowiązujący na obszarze dawnej Niemieckiej Republiki Demokratycznej
2.3.5. System rozliczeń obowiązujący w Czechach
2.4. System rozliczeń kosztów ogrzewania mieszkań stosowany w Polsce
2.4.1. Początki centralnego ogrzewania w budynkach wielolokalowych
2.4.2. Opłaty za centralne ogrzewanie w latach 1945 - 1989
2.4.3. Opłaty za centralne ogrzewanie po 1989 roku
2.4.4. Elementy systemu rozliczeń charakterystyczne dla warunków polskich
2.4.5. Przykład interwencji sądowej dotyczącej podziału kosztów ogrzewania przy zastosowaniu podzielników

3. PRZYKŁADY BŁĘDNEGO ROZLICZANIA KOSZTÓW OGRZEWANIA ZA POMOCĄ PODZIELNIKÓW I CIEPŁOMIERZY
3.1. Uwagi o urządzeniach pomiarowych
3.1.1. Nagrzejnikowe podzielniki kosztów ciepła
3.1.2. Ciepłomierze
3.2. Przykład błędnego rozliczania za pomocą nagrzejnikowych podzielników kosztów ciepła
3.2.1. Jednostki zużycia wynikające z odczytania wskazań podzielników
3.2.2. Jednostkowe koszty ogrzewania
3.3. Przykład błędnego rozliczania za pomocą ciepłomierzy
3.3.1. Pobór ciepła odczytany na ciepłomierzach mieszkaniowych
3.3.2. Pobór ciepła skorygowany regulaminem wewnętrznym
3.3.3. Jednostkowe koszty ogrzewania
3.4. Porównanie obu systemów rozliczeń

4. PRZYCZYNY NIEWŁAŚCIWYCH ROZLICZEŃ
4.1. Źródła przyczyn niewłaściwych rozliczeń
4.2. Usytuowanie mieszkania w bryle budynku i od strony świata
4.3. Przenikanie ciepła między mieszkaniami
4.4. Zyski ciepła od nieizolowanych pionów
4.5. Wymiana powietrza w mieszkaniu (wentylacja) i wewnętrzne zyski ciepła
4.6. Wpływ zmiennych wewnętrznych zysków ciepła i intensywności wentylacji w poszczególnych mieszkaniach ogrzewanego budynku na podział kosztów ogrzewania
4.6.1. Uwagi wprowadzające
4.6.2. Obliczeniowe zapotrzebowanie na ciepło z uwzględnieniem wewnętrznych zysków ciepła i strat wentylacyjnych
4.6.3. Analityczne określenie temperatury wewnętrznej mieszkań w oparciu o równania bilansu cieplnego
4.6.4. Skorygowane – obliczeniowe zapotrzebowanie na ciepło
4.6.5. Uwagi końcowe
4.7. Główne przyczyny niewłaściwych rozliczeń

5. WPŁYW WYŁĄCZENIA GRZEJNIKÓW W MIESZKANIU BUDYNKU WIELORODZINNEGO NA KOMFORT CIEPLNY POMIESZCZEŃ
5.1. Lokalizacja budynku wielorodzinnego
5.2. Wyniki pomiarów i wnioski z przeprowadzonego eksperymentu

6. ANALIZA METODYKI ROZLICZEŃ KOSZTÓW OGRZEWANIA W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ
6.1. Uwagi do rozliczeń kosztów ogrzewania w Polsce
6.2. Uwagi do rozliczeń stosowanych w krajach Europy Zachodniej
6.3. Uwagi do rozliczeń stosowanych w krajach Europy Wschodniej

7. PROPONOWANE SPOSOBY ROZLICZEŃ W POLSCE
7.1. Charakterystyka stosowanych sposobów rozliczeń
7.2. Propozycja przedstawiona przez Stowarzyszenie ds. Rozliczania Energii
7.3. Propozycje doskonaleń przedstawione przez firmę rozliczeniową „Almot-Eco”
7.3.1. Uwagi wprowadzające
7.3.2. Charakterystyka podzielnika
7.3.3. Wyższość podzielników firmy „Almot-Eco”
7.3.4. Weryfikacja dokładności pomiaru temperatury wewnętrznej pomieszczenia dokonywanego przez podzielniki firmy „Almot-Eco”
7.4. Inne propozycje doskonalenia rozliczeń
7.4.1. Propozycje formalno-prawne
7.4.2. Propozycje doskonalenia urządzeń i systemów pomiarowych
7.4.2.1. Uwagi wprowadzające
7.4.2.2. Metody oparte na pomiarze temperatury w pomieszczeniach

8. KONKLUZJA – NOWELIZACJA USTAWY

PRAWO ENERGETYCZNE
ZAŁĄCZNIK
BIBLIOGRAFIA
STRESZCZENIE
SUMMARY