W zarządzaniu wykorzystuje się szereg metod ilościowych. Metody te obejmują różne zagadnienia i związane z nimi metody matematyczne. Istotna część tych zagadnień jest zaliczana do dziedziny nauki noszącej nazwę „badania operacyjne" (ang. operations research). Nazwa ta (w skrócie BO) ma rodowód militarny. W pracy „Wprowadzenie do badań operacyjnych" autorzy książki F. S. Hillier i G. J. Lieberman , w określeniu natury badań operacyjnych, akcentują m.in. różnorodność zastosowań, użycie metody naukowej i dążność do znalezienia rozwiązania optymalnego. Badania operacyjne znajdują zastosowanie w rozwiązywaniu problemów dotyczących sposobu prowadzenia i koordynowania działalności w różnego rodzaju organizacjach m.in.: w wojskowości, produkcji przemysłowej, rolnictwie, transporcie, telekomunikacji, planowaniu finansowym, działalności różnych służb publicznych. Owe działalności znajdują odbicie w części nazwy przedmiotu „operacje". W badaniach operacyjnych stosuje się podejście podobne do sposobu prowadzenia badań w określonych dziedzinach nauki. Tym można uzasadnić część nazwy przedmiotu „badania". Charakterystycznym elementem (a zarazem etapem) w stosowaniu metody naukowej jest model naukowy badanego problemu. Zazwyczaj jest to model matematyczny. W odniesieniu do zarządzania jest to model matematyczny problemu decyzyjnego. W różnych pracach można znaleźć mniej lub bardziej różniące się definicje badań operacyjnych. Wł. Radzikowski po przeglądzie kilku z nich, zamieszcza następującą: „(...) istota badań operacyjnych tkwi w gromadzeniu liczbowych materiałów informacyjnych o ważnych dla przedsiębiorstwa procesach i szukaniu, na podstawie tych materiałów liczbowych, takich organizacyjnych rozwiązań, które pozwolą osiągnąć wynik najlepiej odpowiadający wybranemu kryterium". Różnorodność problemów mieszczących się w obszarze badań operacyjnych i wielość ich aspektów nie ułatwia krótkiego i precyzyjnego określenia rdzenia tej dziedziny nauki. J. Kacprzyk i J. Węglarz jeden z głównych wyróżników badań operacyjnych określają następująco: „Badania operacyjne i systemowe są szczególną dziedziną współczesnej nauki. W przeciwieństwie do wielu innych dziedzin, w których główne cele mają raczej charakter poznawczy, w badaniach operacyjnych i systemowych chodzi głównie o to, aby możliwie efektywnie rozwiązać jakiś istotny problem praktyczny". Rozwój badań operacyjnych, jak wielu innych dziedzin, jest możliwy dzięki twórczej inwencji wielu osób. Głównie dla zwrócenia uwagi czytelnika na ten aspekt dziedziny zamieszczono poniżej cytaty odnoszące się do tej kwestii, pochodzące z prac autorów o ustalonej pozycji w obszarze badań operacyjnych.
SPIS TREŚCI
WSTĘP 1. BADANIA OPERACYJNE I DECYZJE 1.1. Modelowanie problemów decyzyjnych. Terminologia 1.2. Etapy analizy problemu decyzyjnego
2. ZAGADNIENIA PROGRAMOWANIA LINIOWEGO 2.1. Ogólna postać zadania programowania liniowego 2.2. Problem optymalnego wyboru asortymentu produkcji 2.2.1. Produkcja dwóch wyrobów 2.3. Metoda geometryczna 2.3.1. Wykreślenie zbioru rozwiązań dopuszczalnych 2.3.2. Wykreślenie funkcji celu i znalezienie rozwiązania optymalnego... 2.4. Rozwiązanie w MS Excel z modułem Solver 2.4.1. Etapy wprowadzania modelu PL do arkusza 2.4.2. Zapis w arkuszu modelu Produkcji dwóch wyrobów 2.4.3. Określanie składników modelu dla Solvera 2.4.4. Użycie Solvera w modelu arkuszowym Produkcji dwóch wyrobów 2.4.5. Rozwiązanie 2.5. Raporty Solvera 2.5.1. Raport wyników 2.5.2. Raport wrażliwości 2.5.3. Raport granic 2.6. Własności zadań PL 2.6.1. Szczególne przypadki 2.6.2. Własności zadań PL w R2 2.6.3. Rozwiązanie bazowe 2.6.4. Liczba iteracji w metodzie Simpleks 2.7. Problem mieszanek 2.7.1. Mieszanina trzech węgli 2.7.2. Namiarowanie wsadu 2.8. Problem rozkroju 2.8.1. Rozkrój kłód
3. ZAGADNIENIA TRANSPORTOWE 3.1. Zamknięte zagadnienie transportowe 3.1.1. Transport produktów 3.2. Otwarte zagadnienie transportowe 3.2.1. Transport cegieł 3.3. Zagadnienie transportowo-produkcyjne 3.3.1. Produkcja i transport cementu 3.3.2. Produkcja, transport i magazynowanie cementu
4. PROGRAMOWANIE CAŁKOWITOLICZBOWE LINIOWE 4.1. Wprowadzenie 4.2. Rozwiązanie metodą PL i PCL 4.3. Przykłady programowania PCL 4.3.1. Wybór inwestycji w JBH 4.3.2. Dobór technologii i stanowisk w projektowaniu zakładu
5. ELEMENTY PROGRAMOWANIA NIELINIOWEGO 5.1. Typy zadań 5.1.1. Przykład zadania programowania nieliniowego 5.2. Optymalizacja nieliniowa z użyciem Solvera 5.2.1. Problemy, które Solver zawsze rozwiązuje prawidłowo 5.2.2. Kiedy brak założeń gwarantujących prawidłowość rozwiązania 5.2.3. Przykład optymalizacji nieliniowej z użyciem Solvera 5.3. Przykłady programowania kwadratowego 5.3.1. Minimalizacja kosztów modernizacji w kopalniach 5.3.2. Optymalizacja portfela akcji - metoda Markowitza BIBLIOGRAFIA
|