Próba odpowiedzi na pytanie o piękno sięga samych początków ludzkiej myśli. Czym jest, w jaki sposób i dlaczego się objawia, jakie jest jego miejsce wśród innych wartości, jaką odgrywa rolę w życiu człowieka? W końcu - czy można ostatecznie ustalić jego kryteria, czy jest ono ponadczasowe, czy też może historycznie zmienne? Piękno oglądać możemy wieloaspektowo - zarówno w wymiarze estetycznym, jak i fenomenologicznym czy metafizycznym. Co istotne - każdy z wymienionych obszarów związany jest z obecnością człowieka w kulturze, czyli tak z jego drogą indywidualną, jak i z byciem w zbiorowości. Odniesienie do piękna organizuje zatem nasz stosunek nie tylko do samych siebie, ale i do świata oraz innych ludzi. Tak rozumiane, staje się ono wartością nie tyle stńcte estetyczną, ile egzystencjalną, a to z kolei prowadzi do problematyzacji fenomenu pięknego życia. Tu jednak pojawiają się kolejne pytania. Czy we współczesnym świecie kategoria piękna nie okazuje się bezużyteczna, bo czasem zbyt uniwersalna, a czasem zbyt partykularna? Czy sztuka, która odwróciła się od łatwego piękna, od tyranii tego, co się podoba, i zmierzająca w stronę de-kreacji, wspiera życie, chroniąc je przed zbanalizowanym i funkcjonalnym pięknem, czy może wręcz przeciwnie, odrywa się od życia w kierunku odsłaniania swej autonomicznej, obcej, nie--ludzkiej postaci? W jaki sposób człowiek spotyka się z pięknem? Czy czyni go ono istotnie lepszym? Czy doświadczenie religijne może obejść się bez piękna? Nie można też uciec od pytań jeszcze bardziej podstawowych, a mianowicie o kształt tego, co określa się mianem pięknego życia. Czy jest to po prostu życie wygodne, beztroskie, bezkłopotliwe, jak się potocznie uważa? Czy jest to życie podporządkowane społecznym wyobrażeniom i oczekiwaniom? Czy piękno może zaistnieć w życiu niedoskonałym, w nieludzkiej rzeczywistości, w czasie cierpienia, bólu i śmierci? Czy wreszcie jest ono czymś danym, czy raczej zadanym jako nieustanne wyzwanie, próba i droga?
Spis treści
Wstęp PIĘKNO W SZTUCE
Renata Rogozińska Na tropie Niespaczonego. Estetyka i mistyka deformacji w sztuce religijnej
Tomasz Kubikowski Teatr, życie, piękno, pożytek: fenomen Wilhelma Meistra
Juliusz Tyszka Kondycja ludzka aktorki i aktora: czy życie „pomiędzy” może być piękne?
Mirosław Loba Skandal pięknego życia
PIĘKNO JAKO KATEGORIA ETYCZNA
Kazimierz Ilski Piękno jako kryterium etyczne
Małgorzata Jankowska Odwaga i odpowiedzialność. Andrzeja Grzegorczyka przepis na piękne życie
Sergiusz Niziński Święta Teresa o pięknie przyjaźni
PIĘKNO JAKO TRANSCENDENCJA
Witold Kawecki Teologia piękna
Wojciech Ciak Piękno transcendencji pięknem ludzkiego życia – św. Teresa od Jezusa
Anna Grzegorczyk Góra piękna i ekstazy. O ścieżkach doskonalenia ducha i ciała
Krzysztof Pawłowski Trud wspólnego życia bogactwem osoby
PIĘKNO W MYŚLI FILOZOFICZNEJ
Marek Jędraszewski Piękno, które niesie ocalenie
Wanda Półtawska Koncepcja pięknej miłości Jana Pawła II
Krzysztof J. Pawłowski Piękno życia jako harmonia rozumu, uczuć i woli
TRUDY PIĘKNEGO ŻYCIA
Agnieszka Kulig Męstwo bycia – męstwo samotności. Ujęcie antropologiczne
Małgorzata Baranowska Jak dzisiaj żyć pięknie?
Wiesław Małecki Dzieciństwo a fenomen pięknego życia – Joachim Heinrich Campe
Dagmara Drewniak Fenomen pięknego życia albo literatura piękna (p)o Zagładzie
PIĘKNE BIOGRAFIE
Izolda Topp-Wójtowicz Złota legenda. O pięknym życiu świętego
Małgorzata Grzywacz Mulieres religiosae. Piękno życia jako element zakonnych zapisów autobiograficz-nych kobiet
Indeks osób
Noty o autorach
|