Celem publikacji jest próba oceny efektywności kolei jako skutku reform i uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy nowa struktura instytucjonalna kolei wspiera osiąganie postawionych celów. Do przeprowadzenia tej oceny niezbędna była weryfikacja założeń teoretycznych dla przekształceń sektora kolejowego oraz identyfikacja czynników wpływających na różnorodność i efektywność rozwiązań instytucjonalnych przyjętych w transporcie kolejowym. Ważnym celem poznawczym było przybliżenie rozwiązań w zakresie struktur organizacyjnych, własnościowych i funkcjonalnych kolei uznawanych za modelowe dla państw UE, a także przyjętych w Polsce. Monografia powstała w oparciu o badania literaturowe i faktograficzne prowadzone przez Autorkę. Problematyka przekształceń kolei budzi żywe zainteresowanie wielu naukowców i ekspertów, współpracujących ze światowymi organizacjami gospodarczymi. Zgromadzone w ramach prac tych organizacji doświadczenia związane z reformowaniem kolei w wielu państwach na świecie stanowią bardzo bogate źródło wiedzy i refleksji naukowej. Szczególnie cenne dla merytorycznej zawartości niniejszej monografii były opracowania i raporty publikowane przez Bank Światowy, Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz Europejską Konferencję Ministrów Transportu.
"... problematyka przekształceń strukturalnych, instytucjonalnych i własnościowych w sektorze kolejowym stanowi jeden z istotnych obszarów badawczych w sektorze transportu, (...) na szczególne podkreślenie zasługuje kompleksowość podjętych w pracy badań, obejmujących analizę zarówno przyczyn realizowanych reform, ich przebiegu, a także uzyskanych efektów, z wykorzystaniem naukowych metod i narzędzi analizy i oceny. (...) recenzowana praca w sposób istotny wypełnia lukę istniejącą w literaturze przedmiotu."
Dr hab. M. Kotowska-Jelonek, prof. Politechniki Świętokrzyskiej
"... należy stwierdzić, że Autorka podjęła się problemu trydnego i niezwykle złożonego. Podjęty temat badawczy jest aktualny (...) wymaga rozwiązania zgodnie z potrzebami gospodarki rynkowej. (...) Monografia jest dojrzałym studium teoretycznym i praktycznym przyczyn i efektów wdrażania reform na kolejach w wybranych krajach świata."
Dr hab. St. Miecznikowski, prof. Uniwersytetu Gdańskiego
Spis treści:
Część I
UWARUNKOWANIA I PODSTAWY TEORETYCZNE REFORM KOLEI
1. Przesłanki i uwarunkowania reform kolei na świecie i w Europie
1.1. Zmiany popytu na usługi transportu kolejowego w XX wieku
1.2. Sytuacja przedsiębiorstw kolejowych jako monopoli państwowych
1.3. Efektywność ekonomiczna i efektywność regulacji a cele ekonomiczne reform kolei
1.4. Spoleczne, ekologiczne i polityczne cele reform kolei
1.5. Oczekiwane skutki reform kolei i przekroje ich oceny
1.6. Prywatyzacja i konkurencja jako instrumenty ułatwiające realizację zakładanych celów reform kolei
2. Zasady funkcjonowania monopolu i jego regulacji jako podstawy teoretyczne przekształceń kolei
2.1. Zarys rozwoju koncepcji teoretycznych monopolu naturalnego
2.2. Warunki powstawania monopolu na rynku transportowym
2.3. Decyzje produkcyjne i cenowe producenta monopolistycznego
2.4. Warunki istnienia i specyfika monopolu naturalnego
2.5. Koszty społeczne jako podstawa regulacji monopolu
2.6. Monopol naturalny w transporcie kolejowym
2.7. Koncepcje i sposoby regulacji monopolu
2.8. Metody regulacji monopolu wywodzące się z praktyki gospodarki amerykańskiej
3. Reformy strukturalne i zasady regulacjitransportu kolejowego
3.1. Założenia restrukturyzacji przedmiotowej i podmiotowej przedsiębiorstwa kolejowego
3.2. Modele i warianty struktur organizacyjno-własnościowych transportu kolejowego
3.3. Uwarunkowania wyboru zakresu i metod regulacji transportu kolejowego
3.4. Regulacja kosztów dostępu do infrastruktury kolejowej
3.5. Konrakty koncesyjne jako forma regulacji rynku kolejowego
3.6. Regulacja jakości w koncesjonowanej działalności kolejowej
3.7. Organizacja transportu kolejowego z wykorzystaniem dostępu konkurencyjnego i koncesjonowania na przykładzie kolei Stanów Zjednoczonych i Ameryki Łacińskiej
4. Ramy prawne funkcjonowania konkurencyjnego rynku kolejowego w Unii Europejskiej
4.1. Cele reform kolei w Unii Europejskiej
4.2. Kierunki i zakres przekształceń transportu kolejowego w Unii Europejskiej
4.3. Liberalizacja rynku i zasady równej konkurencji w śiwetle dyrektywy o rozwoju kolei Wspólnoty
4.4. Równość kwalifikacji jako warunek podejmowania działalności w przewozach kolejowych
4.5. Zasada alokacji tras i system opłat za dostęp jako mechanizmy regulacji monopolu zarządcy infrastruktury kolejowej
4.6. Regulacje prokonkurencyjne w obszarze kolejowych usług publicznych
4.7. Usówanie techniczno-eksploatacyjnych barier konkurencyjności na rynku kolejowym
4.8. Regulacje jakości kolejowych przewozów pasażerskich
4.9. Bariery liberalizacji europejskiego rynku kolejowego
Część II
ROZWIĄZANIA INSTYTUCJONALNE ORAZ EFEKTY PRZEKSZTAŁCEŃ KOLEI W WYBRANYCH PAŃSTWACH UNII EUROPEJSKIEJ
Wprowadzenie
1. Przebieg i efekty reformy kolei w Szwecji
1.1. Zmiany poprzedzające reformę
1.2. Cele reformy kolei szwedzkich
1.3. Przekształcenia przedsiębiorstwakolejowego SJ
1.4. Przekształcenia jednostki zarządzającej infrastrukturą Banverket
1.5. Liberalizacja rynku kolejowego
1.6. Instytucje regulujące rynek kolejowy
1.7. Efekty reform kolei szwedzkich
2. Przekształcenia strukturalne kolei w Wielkiej Brytanii
2.1. Zmiany poprzedzające reformę kolei
2.2. Cele reformy kolei brytyjskich
2.3. Zdezintegrowana struktura kolei brytyjskich
2.4. Zarządzanie infrastrukturą kolejową
2.5. Konkurencja o rynek w przewozach psażerskich
2.6. Przedsiębiorstwa leasingujące tabor ROSCO
2.7. Liberalizacja rynku i konkurencja
2.8. Instytucje regulujące sektor kolejowy
2.9. Efekty reformy kolei brytyjskich
2.10. Rozwój kolei wysokich prędkości
3. Przekształcenia i funkcjonowanie koncernu kolei niemieckich
3.1. Przesłanki reformy kolei niemieckich
3.2. Cele i zakres reformy kolei niemieckich
3.3. Przekształcenia zintegrowanego przedsiębiorstwa DB AG
3.4. Zarządzanie infrastrukturą kolejową i system jej finansowania
3.5. Rozwiązania w zakresie regionalizacji przewozów pasażerskich
3.6. Liberalizacja i konkurencja na rynku kolejowym w Niemczech
3.7. Instytucje regulujące rynek kolejowy w Niemczech
3.8. Efekty reformy kolei niemieckich
4. Specyfika rozwiązań instytucjonalnych sektora kolejowefo we Francji
4.1. Tło społeczno-polityczne reformy kolei francuskich
4.2. Sytuacja kolei SNCF przed reformą
4.3. powołanie zarządcy infrastuktury kolejowej RFF
4.4. Regionalizacja przewozów pasażerskich
4.5. Zmiany organizacji wewnętrznej SNCF
4.6. Liberalizacja rynku kolejowegowe Francji
4.7. Instytucje regulujące rynek kolejowy we Francji
4.8. Ocena sytuacji rynkowej i finansowej kolei francuskich
5. Ewolucyjne kształtowanie struktur instytucjonalnych kolei w Polsce
5.1. Uwarunkowania i cele reformu kolei w Polsce
5.2. Przekształcenia struktury organizacyjnej PKP
5.3. Zarządzanie infrastrukturą kolejową i system jej finansowania
5.4. Organizacja i finansowanie przewozów w ramach obowiązku służby publicznej
5.5. Liberalizacja i konkurencja na rynku kolejowym
5.6. Instytucje regulacyjne
5.7. efekty reformy kolei polskich
6. Efekty funkcjonowania kolei w nowych strukturach instytucjonalnych
Zakończenie
Bibliografia
Raporty i publikacje statystyczne
Akty prawne
Spis tabel
Spis rysunków
Streszczenie |
